1.3.06

Le alphabeto runic hungare

Car diligente lectores mie (esque il ha tales? Que vos vos annuncia!)!

Recentemente se creava un interessante cambiamento de pensatas, factos e experientias in le thema del scripturas runic e io pensa, isto merita un aparte entrata in mi blog, particularmente in relationes hungare (que es in cetero planate anque antea, coincidente con un scopo annunciate del blog: presentar le cultura hungare hic un poco plus).

Vide mi commentario in le blog de Morten Svendsen a un su entrata narrante super un alphabeto african; io non vole repeter hic, lo que io scribeva illac.

Post le entrata de Morten seque chronologicamente illo de Osmund Knutson, qui es anque interessate in scripturas ancian.

Heri (06-03-2006) io ha discoperite e rememorate, que io ja scribeva curtemente super le scriptura runic hungare in un vetule entrata mie, mesmo io ha livrate in illo tres ligamines (un non plus functiona, e un es anglophone) al thema! Vide hic.

E recentemente Morten faceva un aparte entrata super le thema in su blog; vide le ligamines illac e mi commentarios (hic e hic).

Intertanto io ha experientiate in le thema del electronic production de iste runas; io ha (re)installate le characteres runic hungare a mi computator. Intertanto io rememorava, que io debe installar los in "C:\Windows\Fonts" e non in ulle "folder" de mi redactor textual MS Office Word. E pois que le characteres runic se trova in un commun "folder" del systema operative, io ha recognoscite, que io non debe installar los apartemente pro le redactor de textos Open Office Writer (que ha le avantage i.a. que un corrector orthographic pro interlingua pote ser installate pro illo, provisorimente sub le nomine "italian"; e lo que on pote producer documentos in .pdf facilemente, per un clicca); e vermente: le characteres runic appare anque in le Open Office Writer.

Subito io mesmo habeva scribite un texto per illo pro vos; assi que io usava le version del litteras vadente de sinistre a dextere, copiava le imagine del schermo, aperiva un programma redactante imagines, secava le parte del imagine in question, reflecteva le imagine, e assi io recipeva le phrase assi, como illo haberea potite apparer originalmente sur un objecto o ligno (excepte le facto, que illo es in interlingua... :-) ). Io es curiose, esque vos recognosce lo que io scribeva! (Vide le ligamine al entrata super le runas hungare in le Wikipedia hungare! Le ligamine es trovabile in un commentario de Morten! Illac vos pote vider le equivalentes latin del runas hungare.)



In le scripto runic hungare on applicava etiam ligaturas pro sparniar spatio. Io faceva anque un version con un ligatura (apparentemente le sol, que es possibile in iste phrase); illo del litteras b+e, dunque "be". Vide anque isto:



Naturalmente le scription runic hungare es phonetic (e multo disveloppate: illo ha graphemas aparte pro cata phonemas hungare), como le alphabeto cyrillic e isto ha avantages. Pro me causa difficultates (non multe, ma pauc) mesmo anque ora le orthographia traditional de interlingua. Totevia io trova iste aspecto de interlingua multo importante, mesmo necesse e incambiabile: iste maniera de scriber assecura le internationalitate, le "recognoscibilitate immediate" del parolas international. Sin le orthographia traditional interlingua non haberea un base (illo non serea le "latino moderne"), illo serea minus international.

Un poco super le historia del scriptura runic hungare vos ja poteva leger sub le ligamines apparente hic supra; ma forsan postea io va augmentar iste entrata con plus de informationes super le historia, etc.; o facer un nove entrata.

Dunque io attende vostre "traduction" de mi phrase runic a litteras latin!

10 comments:

torrente said...

Car Peter!

Gratias pro un articulo multo interessante. Io ha addite tu blog in mi "feed" de Bloglines.
Le responsa es: Benvenite a mi blog personal!
Il non esseva facile e le litteras "g" e "s" io debeva divinar. Illos non correspondeva al lista in Wikipedia. Io ni comprendeva si runas hungare se scribe a retro o si isto solmente depende de problemas technic del quales tu scribeva. Runas nordic non se scribe a retro.

Erik Enfors

Morten Svendsen said...

Io facilemente trovava le traduction del runas hungare. Forsan es versiones differente in le diverse Wikipedias.

In tempore (multo) ancian, runas nordic anque era scribite de dextere a sinistre, o como Boustrophedon, i.e. alternante de sinistre a dextere e de sinistre a dextere.

Como sinistro-mane, io prefererea le direction dextere-sinistre. Ma in le mundo del litteras latin, isto forsan es un battalia ja perdite ... ;-)

Novlangue said...

Bon die.
Anque io lego vostre blog.
Bon fortuna e gratias.
(Szerencse & koeszoenoem)

Petro Ferrero de Hungaria said...

Torrente: le 'g' es le mesme, como illo es in le Wikipedia; con le signo del 's' le problema poteva ser forsan lo que in le hungaro le littera "s" indica 'sh', durante que le combination "sz" indica 's' (justo inversemente, como in le polonese, ubi "s" = 's' e "sz" = 'sh'). Anque le scriptura hungare se scribeva a vices de sinistre a dextere (alora anque le litteras mesme era reflectite), ma le majoritate del objectos trovate monstra le direction "opposite".

Morten Svendsen: Anque sur le objectos trovate con scriptura runic hungare a vices appare un tal maniera de cambiar le direction, como al boustrophedon, ma in le majoritate le direction es sempre de dextere a sinistre.

Novlangue: koeszoenoem ... :) (Normalmente: köszönöm). Del resto vos haberea debite scriber: "...io leg[e] vostre blog", nam in interlingua in non ha conjugation: io lege, tu lege, ille/illa/illo lege, etc. In iste aspecto interlingua simile al anglese. Esque vos lege interlingua, o pote vos anque scriber (parlar) lo? Desde quando vos cognosce interlingua? Es vos "interlinguista"? Si non: esque vos comprende toto de interlingua? Ha vos altere contactos con interlingua extra le mundo del blogs? Jó szerencsét (-t = accusativo; bon fortuna) anque pro vos!

Petro Ferrero de Hungaria said...

Io sempre debe corriger me justo post quando io ha finite e publicate mi commentarios:

io voleva scriber: "...in interlingua i[l] non ha conjugation...".

Petro Ferrero de Hungaria said...

Heri (06-03-2006) io ha discoperite e rememorate, que io ja scribeva super le scriptura runic hungare in un vetule entrata mie, mesmo io ha livrate in illo tres ligamines (un es anglophone, un altere non plus functiona) al thema! Vide http://zalaegerszeg.blogspot.com/2005/12/le-lingua-hungare.html .

Novlangue said...

Gratias pro vostre responsa.
Effectivamente io cognosce le existencia de Interlingua desde 10 anos. E io decide de scriber un pauc in ille.
Io cognosce le lenguas latin, incl. romin e catalan. e iste lenguas interferan - no, interfere! - con mi Interlingua.
Cual linguas (non lenguas! - espaniol) parla vi?

Petro Ferrero de Hungaria said...

Car Novlangue!

Pro vider, qual (non "cual"!) linguas io cognosce, e in qual grado, vole ben visitar mi profilo hic, in le blog ("view my complete profil"), e illac clicca al ligamine a mi pagina personal interretiari (selige le lingua "interlingua" e lege le pagina "circulo de interesse").

Con mi optime salutes:

Péter

Novlangue said...

Szervusz!

"Cual" es un hispanicismo!

Gratias pro vostre responsa. Vi parla anque esperanto? Io prefero de mult le interlingua al esperanto. Es plus facil a leger.

Vi non parla russo? Io credeva (haette geglaubt) que le subjectos del imperio russo debe de apprender illo.

Bon augures!

Petro Ferrero de Hungaria said...

Io anque prefere interlingua in vice de esperanto.

Si, interlingua es plus facile a leger mesmo pro non-interlinguistas, ma pro homines "ordinari". Un bon proba a isto es lo que un jornal professional scientific le "Spectroscopia Molecular" appareva durante 27 annos, essente un organo de spectroscopistas in le tote mundo! Illo habeva multe abonatos in tote le mundo, spectroscopistas non interlingua-ista; totevia 80 % de illes comprendeva toto ex iste lingua nunquam apprendite antea. (Lo que illes non comprendeva, illes concludeva ex le contexto).

Io ha apprendite le russo in le schola general como un objecto obligatori (e in le prime classe del gymnasio, como un objecto liberemente seligibile), ma io lo ha oblidate, io crede (ben que io non ha controlate isto).