24.12.19

Interview con me in un jornal local



Participantes del conferentia in Praga, in le senato tchec.


Post quando io ha retornate de Praga, del 23e conferentia international de interlingua, que occurreva inter le 21e le 28 de septembre 2019 io dava un interview le 18 de octobre a un jornalista de un jornal local de nostre urbe Zalaegerszeg (que es le nomine del jornal tamben). Primo le articulo appareva in le version digital ci, le 28 de octobre 2019, lunedi, 15h15min, le sequente die (le 29 de octobre, martedi) anque in formato imprimite.



Ora que seque mi traduction interlinguaphone del interview con me. Como possibile, io voleva esser fidel al texto hungarophone del articulo, mesmo si le affaires poterea ser melio exprimite in interlingua per altere parolas, etc.

Interlingua, le lingua franca

Scribite e photate per PÁNCZÉL Petra. Traduction: KOVÁCS Péter

Multes le cognosce como musico folkloristic, ma ja poches sape re ille que ille ha essite qualificate al cathedra de linguistica applicate. Ben que ille non labora in su qualification, totevia ille ha un hobby que se connecte strictemente al linguistica.

KOVÁCS Péter de Zalaegerszeg es actualmente le sol homine in Hungaria qui pote communicar in le lingua “interlingua” e tamben usa le lingua regularmente. Isto significa tamben, que como le sol hungaro ille deveniva membro de un communitate international. Recentemente ille participava in Praga in un del conferentias organisate cata duo anno de interlinguistas. A proposito de isto nos ha conversate super iste lingua cognoscite per pauches.

Portar al superficie le commun base linguistic


- Interlingua es un international lingua auxiliar o alteremente: “lingua franca”.  Su scopo es facilitar le communication international. Le prime vice io incontrava con illo como studente universitari, proque al cathedra del linguistica applicate il ha habite un curso presentante linguas de iste sorta. Ma alora io non me approfundava in illo ancora. Postea, in 2003, navigante sur Internet io trovava paginas, sitos de interlingua – foros, un camera de chat. Ja a prime vista le lingua me pareva natural e surprendentemente io lo comprendeva quasi le prime vice. Illo es apprendibile rapidemente.

- Es isto un lingua artificial o plus que illo? Como on poterea describer su bases?

- Nos non ama iste expression, proque in le veritate illo non es artificiose, artificial o “plastic”. Plus tosto illo es un lingua construite. Illo ha essite elaborate ancora in le prime parte del XXme seculo per un gruppo de linguistas american, su dictionario e grammatica ha essite publicate le prime vice in 1951. Su base es un latente lingua commun, dunque le vocabulario commun europee sur le base del latino e del greco. De facto interlingua porta iste lingua basic sur le superficie assi, que illo systematisa le parolas commun per un grammatica simplificate e facilemente apprendibile. In Hungaria su representante era durante un longe tempore JESZENSZKY Ferenc – contactate anque per me alora – ille elaborava anque le manual hungarophone de interlingua. Regrettabilemente ille habeva morite in 2011, assi io remaneva le sol usator del lingua. Naturalmente – independentemente de me - il habeva hungaros, participante in le labor; illes es in le major parte programmatores computatorial. Illes ha digitalisate o ponite sur Internet diverse materiales de interlingua, ma illes non usava le lingua mesme.

- Esque le origine greco-latin non restringe troppo le frontieras del lingua? In qual grado es le lingua inricchibile o aperte?

- Fortunatemente il ha multissime parolas in Europa (e in le SUA), le quales si on disvesti del orthographias e pronunciationes anglese, francese o italian, on recipe le “prototypo” del parola in question, que deveni comprensibile pro centos milliones de gentes. Assi il se tracta de un lingua international, cuje fontes es le anglese, francese, italiano e le espaniol-portugese. Como linguas de controlo il ha le germano e le russo. Le lingua se inricchi tamben, proque durante que in le dictionario de 1951 appare 27 milles parolas, hodie nos ha ja al minus 51500 parolas. E interlingua es aperte, pois que arriva continuemente parolas del mundo digital anque (le linguage computatorial), le quales es in le major parte de origine anglophone, ma illos se usa anque per altere paises al maniera anglophone, assi illos pote esser incorporate tamben in interlingua. Il es un facto anque, que nos recipe regularmente criticas que le lingua es troppo eurocentric, justo a causa del bases grecolatin. Ma illos es totevia un cultural hereditage commun, le qual si es portate al superficie, on pote communicar per illo a nivello international. Mesmo iste parola es un tal: kommunikáció, in interlingua: communication, pronunciate como kommunikatsiON, dunque pronunciate quasi al maniera hungare; per – ts -.

- Si le interlinguistas se assembla o chatta in Internet, super qual themas illes parla?

- Le plus sovente le lingua mesme es le thema: le grammatica, le vocabulario, le inricchimento, le cercar del correspondentias. Ma io personalmente gauderea, si veniva alsi themas cultural o scientific, nam justo isto serea le scopo que le diverse nationes parlarea in iste lingua intermediari super affaires de iste sorta in le spirito del cooperation. Justo pro isto io me preparava al conferentia mundial in Praga p. ex. per un presentation extraordinari: io faceva un discurso super le music instrumentos folkloric hungare in le lingua interlingua e naturalmente in le lingua del musica. Il ha totevia tentativas, proque existe jornal interlinguaphone, mesmo un radio interretiari, cuje redactor io es.

- Qui se interessa verso le lingua in general? Esque linguistas, inseniantes de linguas, litteraturistas...?

- Il es facto, que principalmente le intellectuales, ma non solo les human. Lo que es estranie, que plus tosto viros se occupa con illo. Regrettabilemente feminas es pauc, mesmo il ha a pena juvenes in le “truppa” international. Nos non troppo sape le causa. Pote esser, que le affaires plus theoretic les minus interessa. O illes se interessa, ma solo navigante in Internet e illes se retira silentiosemente in le fundo. Nonobstante ja se formava un “nucleo dur” de interlinguistas e sempre veni nove facies.

- Esque il ha planos de longe vista in relation hungare?

- Un ver grande dictionario serea bon. Si io lo facera e si solo io – io non sape. Del resto a mi pariete de Facebook io a vices scribe in interlingua, forsan le affaire place a alicuno de inter mi cognoscitos.

4.3.17

ARANY János ha devenite citatano honorate de Galles


Le poeta hungare nascite justo ante 200 annos ha essite declarate libere citatano postume de Montgomery. Le autor del poema “Walesi bárdok” - Le bardos de Galles – ha essite appreciate mesmo per le BBC – scribe foter.ro

Arany.gif

Anque le BBC commemorava le 200me anniversario de János Arany, informante que le historia describite in "Le bardos de Galles" super le massacro de 500 poetas gratias a Arany es cognoscite per plus gente in Hungaria, que in Galles. Le autor del articulo avisa que le poema opponeva le systema dictatorial venite a in le potentia post le repression del revolution hungare in 1848/49: le poeta non habeva essite cooperative in glorificar le kaiser austriac (al mesme tempore rege hungare) Francisco Joseph per poema, justo como le protagonistas de “Le bardos de Galles” non recitava cantos glorificante pro le rege anglese Eduardo le 1me, qui conquireva Galles in 1277. 

Super le caso evenite in le castello de Montgomery Eric Fairbrother, burgomaestro de Montgomery diceva: durante que le hungaros apprende super le historia in le schola general, le habitantes local a pena sape qualcosa super illo. Ille opinava que le poema de János Arany es un ligamine eminente inter le duo nationes. Considerante isto on decideva que le poeta hungare post mortem recipe le titulo “citatano libere de Montgomery”.


Le articulo mentiona que le compositor gallese Karl Jenkins componeva un symphonia secundo “Le bardos de Galles”, que anque nutriva le cognoscentia del historia incognite per le habitantes local.

- traduction de un hungarophone fonte secundari del articulo original del romanian portal hungarophone foter.ro -

On pote leger super le poema e haber ligamines a su traductiones anglophone ci: https://en.wikipedia.org/wiki/The_Bards_of_Wales (io nota: io non me verificava, si iste traductiones es confidibile).

27.1.17

Cattos ha un bon memoria

Ora ja ha essite certe: le cattos memora toto e illos face le maneo contra nos per intention


Il es un ben cognoscite false credentia, que le cattos es animales minus intelligente que p. ex. le canes. Que nos pensa a lo, quante frequentemente illos salta supra al tabula de cocina, quante vices nos los ordina que illos dispare de la. Il pare que il es indifferente, quante vices nos los reproba, illos va exequer isto de novo e de novo.

Ora totevia il se verificava de un recerca japonese clarmente: le cattos ha le memoria de longe termino justo tanto excellente como lo del canes. Dunque il non del toto se tracta de lo que le animales non memora, ma de lo que le prohibition non del toto los interessa.


Saho Takagi e su partenarios explorava 49 cattos domestic e concludeva que como le canes, anque illos ha un memoria episodic, simile a lo del humanos.

Illos pote recitar experientias e associationes, p. ex. de qual platto illos sole mangiar lor nutrimentos favorite. Illos rola al mesme grado ben al testes de memoria como le canes e lor memoria influe lor comportamento actual.

Secundo le recercatores il es mesmo imaginabile que quando illos jace sur le sofa sin reguardar qualcosa directemente, se profundante a in le nihilitate illos recita lor favorite imagines de memoria.

Ab ora pote comenciar nove recercas super quante longe termino ha le memoria del cattos, o si illos ha un tante ric memoria como le humanos – dice Laurie Santos, le recercator del Universitate Yale.

Secundo un adaptation hungarophone del articulos in Behavioral Processes, News.au e BBC.


31.7.16

Mini-incontro de interlingua in Felvidék/Slovachia


Post le recentemente (in le 62nde podcast de Radio Interlingua) publicate, ma in 2009 registrate interview reporter e interviewato de novo se incontrava personalmente. Le mini-incontro de interlingua inter Donald Gasper e me ha essite vermente multo memorabile, successose le 30 de julio in Érsekújvár (Nové Zámky, Slovachia).
 
 
 

Donald visitava antea un congresso in Nyitra (Slovachia) e io in Érsekújvár un campamento del identitate hungare, organisate per e pro associationes civil de Hungaria e del minoritates hungare in altere statos del Bassino Carpatic. In iste campamento io debeva musicar e Donald me visitava la. Viagiante de Nyitra a Budapest a traverso Érsekújvar ille cambiava non al traino le plus vicin in le tempore, ma a un traino posterior, assi nos poteva incontrar nos.

Primo ille debeva ascoltar me musicar sur le scena del festival Gulash, proque le programma ancora durava, postea nos nos salutava, ha mangiate suppas de gulyás hungare insimul, postea bibite bira e conversate - naturalmente in interlingua! Il durava circa tres horas, que nos era insimul; circa 2h 20min p.m. ille appellava un taxi pro attinger su traino.

Il me surprendeva, qual fluente io remaneva in parlar interlingua - il es bon, que io non oblidava parlar lo.
 

15.6.16

Responsas


Olim a un curso pro feminas de auto-training con le thema “Como a viver in amor con nostre inamorato?”, le moderator demandava le participantes:
 
- Quante de vos ama vostre partenarios de plen corde?
 
Tote le feminas levava le manos. Alora le moderator continuava:
 
- Quando era le ultime occasion, quando vos informava vostre partenarios, como vos les ama?
 
Le majoritate del feminas respondeva, que justo hodie, alicunas heri, alteres non memorava.
 
Postea le moderator demandava le participantes, que illas prende lor telephonos e invia le sequente message in SMS a lor maritos / partenarios: 

“Io te ama, mi caro!”
 
Post que le majoritate del responsas habeva arrivate, le moderator incoragiava le damas a cambiar le telephonos con le vicinos e leger le responsas recipite de voce alte.

Ecce alicun messages de responsa:

- Qui le diabolo face le burla?!
- Eh, bellissime matre de mi infantes; es tu malade, o que...?
- Si, anque io te ama. Como tu sta?
- Que?! Tu rumpeva le auto de novo?!
- Io non comprende, a que tu pensa...
- Que tu faceva de novo?!
- Non sia tanto mystic, plus tosto que tu me dice, quante moneta tu vole!
- Esque io sonia, o que...?
- Si tu non dice immediatemente, a qui ha essite dedicate iste message, alicuno va morir!
- Io credeva, nos habeva concordate, que tu non bibe durante le jorno...
- Tu matre de novo va habitar a nos, es ver?

28.3.16

Corriger de 'mezzoforte' a 'forte'


Béla Bartók, le famose compositor e pianista hungare iste anno ha le anniversario de 135 annos de su nascentia. A causa de isto iste anno 2016 es declarate a esser un anno memorative pro Bartók.

Bartók sapeva le technica de Ferenc Liszt pro sonar le piano, proque ille apprendeva piano de István Thomán, qui era discipulo de Ferenc Liszt (un altere famose pianista e compositor hungare del seculo plus anterior).

Ma ille era significante non solo in le musica classic, como compositor e artista, ma anque in mi genere: inter le primes ille comenciava colliger cantos folkloric in le villages per phonographo; non solmente hungares, ma tamben cantos de slovacos e rumanos, etc. proque ille recognosceva, que le musicas folkloric del diverse nationes vive in unitate in le Bassino Carpatic; illos vive in interaction, se disveloppa e cambia in commun, efficiente le un le altere.

Ecce un amusante historia super Béla Bartók, super le qual io non sape, si illo es ver o un legenda urban:


Le première de su ballet, le Mandarin Meraviliose habeva loco in Köln (Colonia, Germania), 1926 e causava un enorme scandalo (on assere, a causa de imitar le orgasmo sur le scena). Le publico critava, jectava bombas de odor infecte, le musica a pena se audiva. Le burgomaestro Konrad Adenauer exigeva le resigno de Jenő Szenkár, le director hungare del orchestra del theatro de opera local.

Post le chaotic spectaculo Bartók iva a in le cabina del maestro.

- Jenő - ille diceva mansuetemente - Sur le pagina trenta-quatro io prescribeva "mezzoforte" pro le clarinetto. Isto es pauc. Per favor, sia isto "forte"!

14.7.15

Assi se incontra le mares Nordic e Baltic


Nos non mesmo pensarea, que iste phenomeno natural del toto existe, totevia illo es e il tamben ha un explication logic a illo. Ora vos pote saper, proque le incontro del mares Nordic e Baltic es tanto spectacular.

Assi se incontra le mares Nordic e Baltic

Nos pote observar un tal attraction special al parte nordic de Danmark, super le qual nos non mesmo haberea imaginate, que un tal del toto existe. Totevia illo es possibile! Si nos imagina, qual es, quando duo mares se incontra, nos suppone, que le aqua se misce e ultra lo que il es signate sur le mappa, ubi es le loco del un mar e ubi es lo del altere, nos non vide multo de iste incontro. Exception es le parte nordic de Danmark, un colonia nominate Skagen, que jace sur un lingua de terra. De iste lingua de terra tende ancora un lingua sablose a in le mar, le Grenen. A iste loco le incontro del duo mares es assatis spectacular.


Fonte: Érdekesvilág
Traduction del hungaro: Péter Kovács del fonte vitorlazas.hu